Gepubliceerd 26-11-2018

Schermen voor optimaal klimaat in aardbeienteelt.

Aardbeien onder glas telen is een andere teelt dan tomaten. Toch kan schermgebruik bij beide gewassen het kasklimaat optimaliseren en energie besparen.

De aardbeienteelt kan qua schermgebruik nog veel leren van de tomatenteelt. In de verse aardbeienteelt is veel meer uren schermgebruik in de winterperiode mogelijk. Volgens aardbeienteler Joost van Oers komt het scherm in deze teelt hierdoor nog meer tot zijn recht.

2018 aardbeienspecial 626x.jpg

Kwekerij Van Oers teelt bijna 15 hectare aardbeien onder glas. Dat gebeurt op vijf vestigingen, vier in Prinsenbeek en één in Zevenbergen. Eén van de vestigingen in Prinsenbeek is Van Oers Fruit, waar 3,5 hectare aardbeien op hangende goten worden geteeld. Hiervan is 1,5 hectare belicht en 2 hectare onbelicht. In de belichte afdeling met normaal glas is een dubbel klimaatscherm geïnstalleerd: Obscura 9950 FR W voor vermindering van lichtemissie en Luxous 1347 FR voor maximale lichttransmissie en energiebesparing. In de onbelichte afdeling met diffuus (Low Haze met haze-factor 25%) en dubbel AR-gecoat glas is alleen het Luxous 1347 FR-scherm gemonteerd. “Met dit klimaatscherm is op de dag veel uren te maken, zodat je wel veel licht binnen krijgt en toch energie bespaart”, zegt Ton Habraken, aardbeienadviseur van Svensson.

Scherm in nieuwe kas

“Als je een nieuwe kas bouwt, moet je er gewoon een scherm in aanbrengen om er energie mee te besparen”, zegt Joost van Oers. “Doordat de nieuwe schermen veel transparanter zijn en er veel meer licht doorheen komt, kunnen we vooral in de ochtend en op donkere dagen  het scherm langer dicht laten liggen. Anders moet er veel energie in en dat levert te weinig groei op.” De ondernemer heeft op basis van lichttransmissie en vochtdoorlatendheid de schermkeuze gemaakt: “Een aardbeienteler wil geen bedompt klimaat. Isolatie is minder belangrijk dan licht. In de ochtend streven we ernaar om met een dicht scherm toch een groeibuis van 40 graden te hebben. Dat is een must!” Hij probeert het aardbeiengewas in de voornacht voldoende af te koelen voor verdeling van de assimilaten. “We zijn geen nachtschermers, anders koelt de plant niet genoeg terug. Toch kan het scherm ’s nachts dicht gaan met de groeibuis erbij om de temperatuur niet te ver door te laten zakken. Als we het niet genoeg afgekoeld krijgen, gaat het scherm pas bij een warmtevraag dicht. Het is een spel tussen buiten- en kastemperatuur en warmtevraag!”, meldt de aardbeienteler. Voor de verse aardbeienteelt plant Van Oers eind december het aardbeienras Sonata voor de belichte teelt en 10 januari het nieuwe ras Sonsation voor de onbelichte teelt. Met de verse teelt verschuift de teler de productie naar een andere periode, van half maart tot half mei, nog voordat de oogst van de doorteelt er is. Maar de hoofdoorzaak is dat ze deze locatie in de zomer gebruiken voor hangende stekvermeerdering van moederplanten. “In de verse teelt kunnen we meer uren schermen, omdat we in januari voor het forceren van de plant warmte nodig hebben voor een gemiddelde etmaaltemperatuur van 15 graden.”

Minder kouval

De aardbeienteler: “Het voordeel van een transparanter energiescherm is dat het langer gesloten kan blijven. Dit geeft minder kouval als het scherm open gaat, omdat de zon de kaslucht boven het scherm al beter opwarmt. De aardbeienadviseur: “Als je de schermen gebruikt om energie te besparen, moeten ze 100% gesloten zijn zonder kier en boven het klimaatscherm ventileren voor vochtafvoer. Daarvoor heb je RV- en temperatuurmeting boven het klimaatscherm nodig. Want als je het absolute vochtverschil tussen onder en boven het scherm weet, kun je het vochttransport inzichtelijk maken. Hoe groter het verschil is, hoe meer vocht er door het klimaatscherm heen afgevoerd kan worden.” Voor de aardbeienteler is dit een volgende stap na het sturen op kouval. Voor donkere dagen adviseert Habraken het scherm aan het einde van de middag 80% dicht te doen om uitstraling tegen te gaan. Anders koelt het blad al sterker af, waardoor de assimilaten hierin blijven zitten en niet naar vruchten gaan. “Als ‘oude’ teler zijn we bang dat de ‘energie’ te snel op is, het blad verdroogt en de plant later geen energie meer heeft om de vruchten te laten rijpen”, aldus de ondernemer. Van Oers: “Doordat het klimaatscherm veel licht doorlaat, hebben we het scherm afgelopen zomer ook kunnen inzetten bij extreem veel instraling van wel 1.000 Watt en 2.900 Joules op een dag. Door het scherm voor 70% te sluiten, steeg de RV en nam de plantstress af. De stek bleef hierdoor op spanning voor het snijden.”

Het Nieuwe Telen

Vanaf januari is Van Oers het referentiebedrijf voor een proef in het kader van Kas als Energiebron, die in het Improvement Center gaat starten. Het Nieuwe Telen van het nieuwe aardbeienras Sonsation wordt hier onderzocht met gebruik van twee schermen: Luxous 1147 FR-scherm en Luxous 1547 D FR. De aardbeienadviseur: “Bij Het Nieuwe Telen gaat het niet alleen om energie te besparen, maar meer dat de fotosynthese optimaal is. Schermen kan daarbij goed helpen en energiebesparing is een bonus.”

2018 aardbeienspecial 626x 2.jpg

Het aardbeigewas wordt als koud gewas gezien vanwege het afkoelen naar 8 graden en overdag opstoken naar 16 graden. Het dubbele energiescherm in de proef is nodig om het opstoken energiezuinig te doen. “Door het afkoelen naar 8 graden wordt de substraat en het water ook koud. Daardoor ga je de dag in met relatief koude en inactieve wortels. Hierdoor ontstaat enige vochtstress, omdat er geen aanvoer van water is als de zon opkomt. Om dit knelpunt op te lossen moet er een soort substraatverwarming komen”, aldus Habraken. De aardbeienteler heeft in Kingsville (Canada) ook nog een bedrijf, Boem Berry Farms, van 15 hectare met diffuus glas. Ook hier is een Luxous 1347 FR-scherm in aangebracht. “Om de kastemperatuur hoog te houden, moeten we daar met schermgebruik harder werken om de fotosynthese goed te houden. Door de lagere buitentemperatuur neemt het schermgebruik toe. In de herfst en winter gaat het soms al om 22.00 uur ’s avonds dicht en ook als de instraling nihil is.”

 

Op de hoogte blijven